İran’ın kuzeyine, yüksek Elburz Dağları’nın eteklerine doğru yola çıktığımızda havanın ve coğrafyanın nasıl aniden değiştiğine şahit olduk. Başkent Tahran’ın o kuru, gri ve kalabalık atmosferini geride bırakıp virajlı yollardan yukarı tırmandıkça, çorak topraklar yerini yeşile çalan serin tepelere bırakıyor. Orost köyünün toprak yollarında arazi aracımızla sarsıla sarsıla ilerlerken, camdan içeri dolan rüzgarla birlikte burnumuza hafif kükürtlü, demir ve mineral yüklü o tanıdık koku gelmeye başlamıştı. İşte tam o an, dünyanın çok az yerinde görebileceğimiz o meşhur renkli teraslar ile nihayet karşılaşacağımızı anladık. Tepeyi aşıp da rüzgarın kayalara vururken çıkardığı uğultuyu duyduğumuzda, kızıl, sarı ve turuncu tonlarının birbirine karıştığı o devasa doğal merdivenler tüm heybetiyle karşımızdaydı.
Badab-e Surt Nedir ve Tam Olarak Nerededir?
İran’ın Mazenderan eylatindeki Orost köyü sınırlarında yer alan bu yapı, aslında tabiatın binlerce yıllık sabrının bir ürünü. İki farklı yeraltı mineral kaynağının yeryüzüne çıkıp yamaçtan aşağı yavaşça süzülmesiyle oluşan traverten basamaklarından bahsediyorum. Türkiye’deki Pamukkale’yi gözünüzün önüne getirin; ancak burada bembeyaz bir örtü yerine, yüksek oranda demir oksit içeren kaynak sularının yarattığı yoğun pas kırmızısı ve turuncu renkler hakim. Bu oluşum, deniz seviyesinden tam 1840 metre yükseklikte bulunuyor. Ayak bastığınız toprağın sert yapısı, altınızdan kaynayan suyun ısısı ve taşıdığı mineraller, bu renkli teraslar oluşumunun temel mimarları olarak karşımıza çıkıyor.
Yüzeydeki suyun akış hızı öylesine yavaş ki, binlerce yıl boyunca katman katman çökelen mineraller bu basamakları inşa etmiş. Buraya geldiğinizde sadece bir dağa değil, adeta yaşayan, nefes alan ve sürekli şekil değiştiren jeolojik bir laboratuvara adım atmış gibi hissediyorsunuz.
Bu Kızıl Basamaklar Bizi Neden Kendine Çekiyor?
Burayı standart bir doğa yürüyüşü rotasından ayıran en belirgin şey, size sunduğu dokunsal ve görsel zıtlıklardır. Kayaların üzerine oturduğunuzda, bir havuzun suyunun diğerinden tamamen farklı bir kimyaya sahip olduğunu hemen fark ediyorsunuz. Havuzların biri oldukça tuzlu, romatizmaya iyi geldiği söylenen ılık bir suya sahipken; sadece birkaç adım ötesindeki diğer kaynak ekşi bir tada ve cilde sürülebilen turuncu bir çamura ev sahipliği yapıyor. Suyun o incecik bir zar gibi taşların üzerinden akıp gitme sesine odaklanmak insana müthiş bir dinginlik veriyor.
Bu renkli teraslar arasında çıplak ayakla yürürken tabanınızda hissettiğiniz o pürüzlü tortu tabakası, doğayla doğrudan bir bağ kurmanızı sağlıyor. Özellikle güneş batmaya yakınken suların yüzeyinde oluşan yansımalar, kırmızı kayaları ateşe verilmiş gibi parlatıyor. Bu görsel oyunu izlemek, doğanın detaylarda nasıl gizlendiğini bize bir kez daha hatırlattı.
Yola Çıkmadan Önce: Pratik Bilgiler
Mazenderan dağlarının bu ıssız köşesine ulaşmak biraz fiziksel çaba istiyor ama tepeye vardığınızda yorgunluktan eser kalmıyor. Bölgeyi ziyaret etmeden önce şu detayları aklınızın bir köşesine yazmanızda fayda var:
- Nasıl Gidilir?: Sari şehrinden veya Semnan üzerinden yola çıkabilirsiniz. Orost köyüne vardıktan sonra kendi aracınızı köyde bırakıp, yöre halkının kullandığı arazi araçlarıyla (genelde eski model Nissan kamyonetler veya traktörler) yaklaşık 45 dakikalık engebeli bir toprak yolu aşmanız gerekiyor.
- Hangi Mevsim Daha İyi?: İlkbahar ayları (Nisan ve Mayıs), suların en bol olduğu ve dağ havasının dengeli seyrettiği zamandır. Kışın yollar kapanabiliyor, yazın ise suların bir kısmı kuruyabiliyor.
- Giriş Kuralları: Alana giriş için yerel görevlilere ufak bir ücret ödeniyor. En hayati kural ise travertenlerin hassas yapısını bozmamak için renkli teraslar üzerinde ayakkabıyla yürünmesine kesinlikle izin verilmemesi. Mutlaka yanınızda kurulanmak için küçük bir havlu bulundurun.
- Tesis Durumu: Zirvede kafe, tuvalet veya market yok. Suyunuzu ve atıştırmalıklarınızı köyden alıp tepeye öyle çıkmalısınız.
Mazenderan Çevresinde Neler Yapılır?
Buralara kadar gelmişken, Hazar Denizi’nin yoğun nemli ormanlarına ev sahipliği yapan Mazenderan’ın yerel kültürünü yaşamadan dönmek olmaz. Dönüş yolunda Sari şehrinin hareketli çarşılarına uğrayıp kalabalığın ritmine ayak uydurabilirsiniz. Bölge insanı oldukça sıcakkanlı ve sohbete çok açık.
Yöresel Lezzetlere Şans Verin
Mideniz kazındığında, bölgeye has imza yemeklerden olan Akbar Joojeh sipariş edin. Tereyağında nar ekşisiyle ağır ağır kızartılan bu genç tavuk yemeği, yanında safranlı pilavla servis ediliyor ve tadı damağınızda kalıyor. Menüde bulursanız, ceviz ve nar pekmeziyle pişen yerel Fesenjan’ı da tatmanızı öneririm.
Charet Gölü’nün Sessizliği
Eğer doğaya tam olarak doyamadıysanız, rotanızı biraz daha kuzeye, Charet (Chalat) Gölü’ne çevirebilirsiniz. Sık ormanların arasında birdenbire karşınıza çıkan bu göl, özellikle sabahın erken saatlerinde yüzeyini kaplayan kalın sis tabakasıyla insana oldukça farklı bir huzur veriyor. Mazenderan, sadece travertenleriyle değil, bu karanlık ormanları ve serin sularıyla da İran’ın genel coğrafyasından çok farklı bir karaktere sahip.
Ayrılmadan Önce Küçük Bir Tavsiye
Çoğu kişi tepeye zorlu bir yolculukla ulaşıp birkaç fotoğraf çektikten sonra hemen araçlarına dönme eğiliminde oluyor. Siz o acelecilerden olmayın. Ayakkabılarınızı bir kenara bırakın, o ılık, demir ve mineral yüklü suyun ayak parmaklarınızın arasından usulca akıp gitmesine izin verin. En üstteki geniş havuzlardan birinin kenarına çöküp yüzünüzü vadiye doğru esen rüzgara dönün. Yeryüzünün derinliklerinden gelen bu suyun, binlerce yıldır hiç durmadan bu renkli terasları nasıl ince ince oyup şekillendirdiğini hayal edin. Akşam güneşi turuncu sulara vururken içinize çekeceğiniz o derin ve temiz dağ havası, buraya ulaşmak için çektiğiniz tüm o tozlu yolların yorgunluğunu silip süpürecektir.
