Suriye’nin kavurucu güneşi altında, kurak ama tarihi iliklerinize kadar hissettiren bir coğrafyadayız. Arabadan inip Apamea’nın kapılarına doğru yürüdüğümde, burnuma kurumuş çalıların ve binlerce yıllık tozun kokusu geldi. Roma arabalarının tekerlek izlerini hala taşıyan taşların üzerinde durmak, insana zamanın aslında ne kadar izafi olduğunu hatırlatıyor. Karşımda, ufuk çizgisine kadar uzanan o meşhur Dev Sütunlu Cadde duruyordu. Burası ansiklopedilerde okuduğunuz antik kentlerden çok farklı; tamamen ıssız, rüzgarlı, devasa ve fazlasıyla gerçek.
Apamea Antik Kenti Nerededir ve Hikayesi Nedir?
Apamea, günümüzde Suriye sınırları içerisinde, Asi Nehri’nin (Orontes) suladığı verimli Ghab Vadisi’ne tepeden bakan bir platoda yer alıyor. Hama şehir merkezinin yaklaşık 55 kilometre kuzeybatısında kalıyor. Milattan önce 300 yılında Büyük İskender’in generallerinden I. Seleukos Nikator tarafından eşi Apama adına kurulan bu şehir, zamanında yarım milyon insanın yaşadığı devasa bir metropoldü. Antik çağın en önemli askeri üslerinden biriydi ve savaş fillerinin yetiştirildiği dev haraları barındırıyordu.
Bugün yıkıntıların arasında dolaşırken o eski kalabalığı ve fil kervanlarının sesini hayal etmek oldukça sarsıcı. Yaşanan büyük depremler şehri defalarca yıkmış olsa da, toprağın üzerinde inatla dikilen sütunlar buranın bir zamanlar Doğu’nun en zengin ticaret merkezlerinden biri olduğunu kanıtlıyor. Şehre adım attığınız an, Helenistik dönemin ve sonrasındaki Roma ihtişamının ağırlığını omuzlarınızda hissediyorsunuz.
Dev Sütunlu Cadde Üzerinde Yürümek: Neden Rotanızı Buraya Çevirmelisiniz?
Çoğu gezgin Suriye dendiğinde doğrudan Palmira’yı düşünme eğilimindedir. Oysa Apamea’nın ana damarını oluşturan Dev Sütunlu Cadde, tam 2 kilometre uzunluğuyla antik dünyanın en uzun ve en gösterişli yollarından biridir. Taş döşeli bu caddede yürümeye başladığımızda, etrafımızı saran yüzlerce sütunun yarattığı sonsuzluk hissi perspektif algımızı tamamen altüst etti.
Beni en çok etkileyen detaylardan biri sütunların mimari yapısı oldu. Bazı sütunlar tamamen düz inerken, bazıları Roma döneminin sıra dışı işçiliğini yansıtan yivli ve burgulu formlarda yontulmuş. Rüzgar bu devasa kireçtaşı kütlelerinin arasından uğuldayarak geçerken, bir zamanlar burada ipek ve baharat satan tüccarların gölgelerini arıyorsunuz. Tarihi sadece müzelerde camekan arkasından izlemeyi sevmiyorsanız, bu antik yolun üzerindeki o ağır yalnızlık hissini bizzat yaşamalısınız.
Apamea İçin Pratik Bilgiler ve Hap Tavsiyeler
Bölgenin yıllar içindeki güncel dinamikleri göz önüne alındığında, buraya yapılacak bir yolculuk ciddi bir lojistik hazırlık gerektiriyor. Kendi seyahatimizde tuttuğumuz notlardan çıkardığımız en kritik pratik detayları aşağıda toparladım:
- Ulaşım: Başkent Şam’dan veya Humus’tan Hama’ya karayoluyla geçip, oradan yerel bir şoför ayarlayarak antik kente ulaşabilirsiniz. Kendi başınıza harita üzerinden gitmeye çalışmak, güvenlik protokolleri ve kontrol noktaları nedeniyle doğru bir tercih değil.
- En İyi Mevsim: Buraya gitmek için en doğru zaman ilkbahar (Nisan-Mayıs) veya sonbahar (Ekim-Kasım) aylarıdır. Yazın açık arazideki gölgesiz sıcak, geziyi keyiften çok fiziksel bir sınava dönüştürüyor.
- Giriş ve İzinler: Mevcut şartlarda bölgeye giriş, yerel otoritelerin vereceği izne tabi. Resmi ve güvenilir bir yerel tur acentesiyle anlaşmak, bölge geçiş izinleri için hayat kurtarıcı oluyor.
- Yanınızda Bulunması Gerekenler: Kalın tabanlı bir yürüyüş ayakkabısı, güneş kremi ve bolca su. Antik kentin hemen çevresinde modern bir kafe veya tesis bulma şansınız yok.
Hama Çevresinde Neler Yapılır: Sokakların ve Nehrin Sesi
Apamea’nın tozunu yuttuktan sonra dönüşte Hama’da vakit geçirmeden ayrılmak büyük bir eksiklik olur. Şehre girdiğinizde sizi ilk karşılayan şey, Asi Nehri üzerinde dönen devasa ahşap su dolaplarının, yani meşhur Noria’ların çıkardığı o derin, ritmik ve melankolik gıcırtı sesidir. Yüzyıllardır suyu yukarı taşımak için dönen bu çarkların kenarına oturup, kakuleli sert bir Suriye kahvesi içmek günün tüm yorgunluğunu anında alıyor.
Yemek konusunda ise lokal sokak kültürüne tam anlamıyla teslim olmalısınız. Hama sokaklarında kaybolurken burnunuza gelen kızarmış yağ kokusunu takip edin; karşınıza çıkan küçük tezgahlarda taze nohut ve bol tahinle yapılan sıcak bir falafel dürümü yiyin. Tatlı içinse rotanız kesinlikle Halawet el Jibn (peynir tatlısı) yapan eski ustalar olmalı. İrmik, tatlı peynir ve taze gül suyunun o hafif uyumu damağınızda uzun süre kalacak. Vaktiniz kalırsa, Hama’ya arabayla yaklaşık bir saat mesafedeki Krak des Chevaliers kalesine de rotanızı uzatabilirsiniz.
Güneş Batarken Taşların Fısıltısı
Apamea’da saatler geçirdikçe, taşların güneş ışığıyla kurduğu o kadim ilişkiyi çok daha iyi anlıyorsunuz. Size oradayken yapmanız gereken en basit ama en vurucu şeyi söyleyeyim; gezinizi öğle saatlerinin dik ışığına değil, ikindi vaktine doğru planlayın. Güneş batıya, Ghab Vadisi’nin ardına doğru eğildiğinde, Dev Sütunlu Cadde üzerindeki o burgulu taşların gölgeleri uzamaya başlıyor.
Taşların rengi gözünüzün önünde çiğ bir beyazdan, sıcak bir altın sarısına, ardından da yavaşça kızıla dönüyor. O an fotoğraf makinenizi veya telefonunuzu çantanıza kaldırın. Sadece yere, Roma döneminden kalma o ortası aşınmış kaldırım taşlarının üzerine oturun. Derin bir nefes alın ve binlerce yıllık bu görkemli sessizliği dinleyin. Çünkü Apamea, sadece görülmek için değil, tam da böyle hissedilmek için orada bekliyor.
