Asansörle yerin onlarca metre altına doğru inmeye başladığınızda, havadaki o keskin ve serin tuz kokusunu burnunuzun direğinde hissediyorsunuz. Loş ışıkların aydınlattığı duvarlara dokunduğunuzda parmaklarınıza yapışan o pürüzlü doku, yüzlerce yıl öncesinin maden işçiliğini sessizce fısıldıyor. Bizim için Salina Turda’ya adım atmak, zamanın durduğu karanlık, bilimkurgu filmlerinden fırlamış farklı bir gezegene girmek gibiydi. Kaloşvar gezi rotamızın en ilginç durağı olan bu tarihi yeraltı tuz madeni, sadece eski bir sanayi alanı değil. Yerin metrelerce altında dönme dolap, yeraltı gölü, sandallar ve spor alanları barındıran devasa bir yeraltı şehri. Sıradan bir müze gezisinin çok ötesinde, insanın doğayla kurduğu o tuhaf ilişkiyi tüm gerçekliğiyle yüzünüze çarpan bir mekan.
Salina Turda Nedir ve Tam Olarak Nerededir?
Romanya’nın o gotik havasıyla bilinen Transilvanya bölgesinde, Kaloşvar (Cluj-Napoca) kentine yaklaşık 30 kilometre mesafedeki Turda kasabasında bulunuyor. Tarihi Roma İmparatorluğu’na kadar uzanan bu devasa tuz çıkarım alanı, 1932 yılına kadar aktif olarak kullanılmış. Yüzlerce yıl boyunca tüm bölgenin en önemli ekonomik güçlerinden biri olmuş.
Maden kapandıktan sonra kaderine terk edilmemiş. Soğuk savaş ve İkinci Dünya Savaşı yıllarında uçaksavar sığınağı, sonrasında ise devasa bir peynir mahzeni olarak işlev görmüş. 2000’li yılların başlarında Avrupa Birliği fonlarıyla geçirilen restorasyon süreci, burayı bambaşka bir kimliğe büründürdü. Bugün, loş aydınlatmaları, devasa ahşap konstrüksiyonları ve fütüristik tasarımıyla dünyada benzerine pek rastlanmayan bir yeraltı rekreasyon alanına dönüştü. İçeri girdiğinizde o tarihi dokunun modern bir panayır alanıyla nasıl harmanlandığını görüp şaşırıyorsunuz.
Neden Bu Yeraltı Tuz Madeni Rotasını Seçmelisiniz?
Bazen seyahatlerimizde “Bunu daha önce nerede görmüştüm?” hissine kapılırız. Salina Turda’da böyle bir ihtimal yok. Yerin 120 metre altında ahşap bir dönme dolaba binmek ya da devasa tuz sarkıtlarının gölgesinde masa tenisi oynamak her gün yaşayabileceğiniz bir durum değil. Madenin Rudolf Galerisi adı verilen devasa ana salonunda aşağıya bakarken hissettiğiniz o uçsuz bucaksız boşluk duygusu, insanın kendi küçüklüğünü fark etmesini sağlıyor.
Burayı özel kılan bir diğer detay da içerideki havası. Buradaki mikro iklimin astım, bronşit ve alerji gibi solunum yolu hastalıklarına iyi geldiği tıbbi olarak da biliniyor. O saf, tertemiz havayı ciğerlerinize çekerken zihninizin de garip bir şekilde berraklaştığını hissedeceksiniz. Biz Terezia madeni bölümüne inip, yeraltı gölündeki o küçük ahşap kayıklardan birini kiraladık. Sadece kürek seslerinin yankılandığı karanlık suda süzülürken, tavanlardan sarkan tuz kristalleri arasında insan dış dünyayla bağlantısının tamamen koptuğunu hissediyor. Iosif Madeni (Yankı Odası) bölümüne geçtiğinizde ise, sesinizin duvarlara çarpıp saniyeler sonra size geri dönüşünü dinlemek oldukça keyifli bir detay.
Salina Turda Pratik Bilgiler ve Tavsiyeler
Bu tarihi yeraltı tuz madeni içerisine girmeden önce bilmeniz gereken birkaç kritik detayı aşağıda toparladım. Oraya ulaştığınızda sürpriz yaşamamak için bu notlar işinize yarayacaktır.
- Ulaşım ve Otopark: Kaloşvar merkezden kalkan yerel otobüslerle veya araç kiralayarak yaklaşık 40 dakikada Turda kasabasına varabilirsiniz. Özel araç her zaman daha fazla esneklik sağlıyor ve madenin hemen girişinde geniş bir ücretli otopark mevcut.
- İdeal Mevsim ve Giyim: Dışarısı ister kavurucu yaz sıcağı ister dondurucu kış soğuğu olsun, madenin içerisi her daim 10-12 derece civarında seyrediyor. Nem oranı ise oldukça yüksek. Yanınıza mutlaka kalın bir polar, rüzgarlık ve ıslak zeminlerde kaymayan tabanlı rahat bir yürüyüş ayakkabısı alın.
- Giriş Ücreti: Biletler kapıdaki gişelerden veya online alınabiliyor. Yetişkin biletleri güncel duruma göre 50-60 Lei (yaklaşık 10-12 Euro) bandında. İçerideki kayık kiralama, bilardo veya dönme dolap gibi aktiviteler için nakit ya da kartla ufak ekstra ödemeler yapmanız gerekiyor.
- Ziyaret Zamanlaması: Özellikle hafta sonları ve resmi tatillerde yerli halkın da ilgisiyle ciddi bir kalabalık oluyor. Sabah kapı açılış saatinde gitmek, o devasa boşlukta sessizliğin tadını çıkarmak ve dar merdivenlerde uzun kuyruklara girmemek için en mantıklı yöntem.
Kaloşvar (Cluj) Çevresinde Neler Yapılır? Neler Yenir?
Maden gezisini bitirip asansörle yeryüzüne çıktığınızda gözleriniz gün ışığına alışırken, muhtemelen karnınızın da acıktığını hissedeceksiniz. Kaloşvar sadece barok mimarisiyle değil, genç öğrenci nüfusunun getirdiği canlı gastronomi sahnesiyle de öne çıkıyor. Bölgenin yerel lezzetlerinden Sarmale (Romanya usulü lahana sarması) ve yanında sunulan mısır lapası Mămăligă kesinlikle denenmesi gereken doyurucu bir geleneksel tabak.
Sokaklarda yürürken burnunuza gelen o tatlı tarçın kokusunu takip ederseniz, Romanya’nın meşhur sokak tatlısı Kürtőskalács (baca keki) tezgahlarını anında bulursunuz. Şehir merkezindeki Piata Unirii (Birlik Meydanı) etrafında sıralanmış üçüncü nesil kahvecilerde oturup, St. Michael Kilisesi’nin gölgesinde sokak müzisyenlerini dinlemek yoğun geçen bir günü dinlendirerek bitirmenin harika bir yolu.
Doğaya Dönüş: Cheile Turzii (Turda Vadisi)
Eğer vaktiniz ve altınızda aracınız varsa, madene sadece 15-20 dakika mesafedeki bir başka doğa rotası olan Cheile Turzii yürüyüş parkurunu da rotanıza ekleyin. Dik kireçtaşı kayalıkları, mağaralar ve ortasından akan nehirle doğa fotoğrafçılığı için muazzam kareler veriyor. Burada yürüyüş yapmak, madenin o kapalı, loş ortamından sonra doğanın açık ve taze havasını ciğerlerinize doldurmak için çok iyi bir alternatif.
Karanlıktan Aydınlığa Çıkarken…
Yerin derinliklerinde geçen birkaç saatin ardından dışarı adım atıp rüzgarı teninizde hissetmek, güneşi yeniden görmek insanda garip bir rahatlama hissi bırakıyor. Bizim için burası, insanın doğayı kendi çıkarları için nasıl dönüştürdüğünü, sonrasında ise ona nasıl saygıyla yeniden yaklaştığını gösteren nadir yerlerden biri.
Yolunuz Romanya’ya düşerse, bu yeraltı tuz madeni atmosferini bizzat deneyimleyin. Gideceklere verebileceğim en net tüyo şu; içeri girdiğinizde kalabalık asansör sırasına girmek yerine o gıcırdayan, dar ahşap merdivenleri kullanın. Basamaklardan aşağı her inişinizde sıcaklığın kademe kademe düşüşünü, ahşabın dokusunu ve duvarlardaki milyonlarca yıllık tuz katmanlarının çizgilerini kendi gözlerinizle okuyun. O merdivenlerde yankılanan kendi ayak sesleriniz, bu rotanın en akılda kalıcı melodisi olacak.
