Tiflis’ten yola çıkıp batıya doğru direksiyon kırdığınızda, coğrafyanın yavaş yavaş nasıl hırçınlaştığını ve yeşilin tonunun nasıl koyulaştığını hemen fark edersiniz. İmereti bölgesine yaklaştıkça hava hissedilir derecede serinler; arabanın yarım açık camından içeri giren o hafif rutubetli çam ve toprak kokusu ciğerlerinizi doldurur. Biz de dar, bol çukurlu ve kıvrımlı Gürcistan yollarında sarsıla sarsıla ilerlerken aklımızda tek bir görüntü vardı. Kırk metre yüksekliğinde, etrafındaki düzlüğe inat tek parça halinde göğe yükselen devasa bir kireçtaşı kayalığı ve onun tam zirvesine tırnaklarıyla tutunmuş gibi duran, dünyadan tamamen izole bir keşiş hücresi arıyorduk. Yıllarca dergilerde fotoğraflarına bakıp hayret ettiğimiz, gerçekliğinden bile şüphe duyduğumuz o tuhaf yapıya nihayet kendi gözlerimizle bakacak, o dik yamaçtaki yalnızlığı hissedecektik.
Katskhi Sütunu Tam Olarak Nerede ve Nedir?
Gürcistan’ın İmereti bölgesinde, eski ve yorgun maden kasabası Chiatura’ya oldukça yakın dar bir vadinin ortasında dikiliyor bu devasa doğal anıt. Arabayı park edip vadinin tabanından yukarıya doğru başınızı kaldırdığınızda boynunuz ciddi anlamda ağrıyor. Kayanın üzerinde 9. ya da 10. yüzyılda inşa edildiği düşünülen küçük bir kilise ve son derece basit bir yaşam alanının kalıntıları bulunuyor. Tarih boyunca sadece “Stylitler”, yani sütun azizleri olarak bilinen, Tanrı’ya bedenen ve ruhen daha yakın olmak için yüksek yerlerde inzivaya çekilen Ortodoks rahipler burayı kullanmış. Zirvedeki o daracık keşiş hücresi, insanın inancı uğruna dünyevi zevklerden vazgeçip yalnızlıkla kurabileceği en radikal bağı temsil ediyor.
1940’lara kadar yerel halk buraya tırmanmanın imkansız olduğunu düşünüyormuş. Ta ki bir grup dağcı o dik kireçtaşı yüzeyini aşıp zirvedeki yıkıntıları bulana dek. Günümüzde ise sütunun dibindeki küçük manastır alanında dolaşırken etraftaki ağır sessizliği sadece rüzgarın kayalara çarparken çıkardığı o garip ıslık sesi bozuyor. Taş duvarlara dokunduğunuzda, buranın sadece doğal bir oluşum değil, aynı zamanda yoğun bir ruhsal enerji merkezi olduğunu iliklerinize kadar hissediyorsunuz.
İzole Bir Keşiş Hücresi: Buraya Neden Gitmelisiniz?
Kalabalık turist gruplarının peş peşe gezdiği, herkesin aynı pozu verdiği ana akım rotalardan sıkıldıysanız, Katskhi tam sizin aradığınız damar. Burası, otobüsler dolusu insanın birbirini iteklediği şatafatlı meydanlara benzemiyor. Sadece kayanın devasa boyutu değil, insanın soyutlanma arzusuyla ne kadar uç noktalara gidebileceğini görmek için bile bu sapadan yola girmeye değer. Sütunun zirvesindeki o meşhur keşiş hücresi bölümüne ziyaretçilerin tırmanması kesinlikle yasak. Oraya, yüzeydeki demir merdiveni kullanarak sadece manastırda yaşayan yerel rahipler çıkabiliyor. Yakın geçmişe kadar Rahip Maxime Qavtaradze uzun yıllar boyunca haftada sadece bir iki kez aşağı inerek o tepede yaşadı.
Yukarı çıkamıyor olmak hevesinizi kırmasın. Aşağıdan o kırk metrelik kütleye bakmak, zirveye uzanan o paslı ve dik demir merdivenin basamaklarını saymak bile insanda derin bir huşu yaratıyor. Etrafı saran gür ormanın koyu yeşili ile kayanın güneşte parlayan beyaz-gri tonları birleşince, ortaya izlemesi son derece keyifli bir renk kontrastı çıkıyor. Avluda oturup saatlerce yukarıyı seyredebilirsiniz.
Gitmeden Önce İhtiyacınız Olan Hap Bilgiler
Rotanızı bu izole manastıra çevirmeden önce planlamanızı kolaylaştıracak, bizim de yolda yaşayarak öğrendiğimiz birkaç pratik detayı şöyle toparlayabilirim:
- Ulaşım: Tiflis’ten kiralık arabayla yola çıkarsanız yolculuk yaklaşık 3-3.5 saat, Kutaisi’den ise ortalama 1 saat sürüyor. Araç kiralamadıysanız, Kutaisi’den kalkan marshrutka (yerel sarı minibüsler) ile Chiatura kasabasına geçip, oradan da yerel bir taksiyle pazarlık yaparak sütunun dibine kadar gelebilirsiniz.
- Giriş Ücreti ve Kurallar: Manastır alanına giriş tamamen ücretsiz. Ancak burası ibadete açık aktif bir dini merkez olduğu için kurallar oldukça katı. Kadınların uzun etek giymesi ve başörtüsü takması, erkeklerin ise şortla içeri girmemesi gerekiyor. Kapıdaki görevliler ücretsiz olarak kullanabileceğiniz şal ve etekler veriyor.
- Ne Zaman Gidilir?: Bahar aylarında İmereti’nin doğası inanılmaz canlı oluyor, her yer toprak ve çam kokuyor. Kışın yollar biraz zorlayıcı ve çamurlu olabilir, yazın ortasında ise vadideki yüksek nem oranı yürürken sizi epey terletecektir. Özellikle Mayıs sonu ve Eylül ayları en konforlu zamanlar.
İmereti Bölgesinde Başka Neler Yapılır?
Sırf Katskhi Sütunu için buraya kadar gelmişken hemen geri dönmek gezinize haksızlık olur. Sütuna araçla sadece on beş dakika uzaklıktaki Sovyet yadigarı maden kasabası Chiatura‘ya mutlaka uğrayın. Dağların arasına gerilmiş, paslanmış ve gıcırdayarak çalışan o meşhur eski teleferiklere binmek biraz cesaret istiyor. Ancak kasabanın o ağır, gri ve distopik havası, özellikle fotoğraf meraklılarının fazlasıyla ilgisini çekecektir.
Hazır Gürcistan’ın gastronomi açısından en zengin bölgelerinden birindeyken yemek konusunu da atlamayalım. Kutaisi şehrine geri döndüğünüzde, turistik olmayan ara sokaklardaki lokal bir restorana oturun. Masaya kesinlikle sıcak bir İmereti Haçapurisi (Imeruli) söyleyin. Peyniri hamurunun içinde gizli olan, kenarları hafif yanık bu lezzet, yanına söyleyeceğiniz sek ve buruk bir Gürcü şarabıyla günün bütün yol yorgunluğunu anında alıp götürüyor. Ayrıca vaktiniz kalırsa Kutaisi yakınlarındaki Promete Mağarası’nın devasa yer altı göllerini de rotanıza ekleyebilirsiniz.
Ayrılmadan Önce Son Bir Tavsiye
Katskhi’nin dibindeki manastırın bahçesinden çıkmadan hemen önce, avlunun sağ tarafında göreceğiniz yarı silinmiş eski fresklerin önünde durun. Çıt çıkmayan o anlarda gözünüzü kapatın ve yüzlerce yıl önce, o rüzgarlı tepedeki daracık keşiş hücresi içinde bütün bir sert kışı geçiren o yalnız ruhları aklınızdan geçirin. Arabanıza binip o virajlı yollardan aşağı doğru yavaşça inerken, dikiz aynasından son kez sütuna dönüp bakın. Dağların arasına sıkışmış, inatla göğe uzanan o yalnız taş kütlesi, Tiflis’in gürültülü sokaklarına döndüğünüzde bile uzun süre zihninizde yankılanmaya devam edecek.
